ANDARAN
ꌲꌤꦶęŚꦸꌊꦸꌤ꧀ꌲęŚęŚŤęŚ¤꧀ꌲꌤꦺꦴꌊ꧀ꌲꌤ꧀
Pangadeg Sinantren Gumelar Ing Jagad dipun ceritakaken minangka tiyang ingkang tumuwuh ing perdesaan lereng Gunung. Dadosipun punika kasembadan saking garis kulawarga ingkang:
lugu,
prasaja,
remen tirakat,
lan ngleluri tradisi luhur Jawa wiwit alit.
Sang Sesepuh saged dipun wastani tiyang ingkang gesang nadyan prasaja nanging sugih rasa. Kawruhipun ndarungi:
kapinteran ngrasuk rasa,
kawicaksanan nimbang rasa,
lan ketahanan batin.
ęŚꦺęŚꦺꦴęŚęڤ꧀ — Lelakon
Wiwit umuring enèm, panjenenganipun sampun natÊ ngalami:
rasa sepi,
tansah kepengin mangertosi maknaning gesang,
lan gampil krungu swara batin.
Nalika tiyang sanès remen rembugan, panjenenganipun remen:
meneng,
mireng napas,
lan makemit pikiranipun piyambak.
Sasampunipun mudha, panjenenganipun nderek jalan laku:
tapa ngalong (tirakat wengi),
poso ngluwari hawa,
semedi ing padhang rembulan,
nyambut gawe kanthi panasaran rasa bukan sekedar tenaga.
Wiwit saking mriksani napas, panjenenganipun lajeng manggihakĂŞn raudlatun rasa, yaiku taman batin ingkang tanpa rame.
ęŚꦸꌤ꧀ęŚꦶęŚęŚęŚ˘꧀ — Manggihipun Kunci Jagad
Sawetawis taun nglempakaken pengalaman rasa, panjenenganipun dumadakan nemu:
sambetan antarane napas lan padhang batin,
rasa lan sumber urip,
pikiran lan sejatining dhiri.
Ing sawijining wengi sepi, panjenenganipun ngraos:
> “Jagad alit wonten ing rina.”
Lan: “Jagad ageng cumepak wonten ing napas.”
Mila punika kaweruhan dipun wastani Kunci Jagad.
ꌢꦸꌊꦶęŚęŚ ꦸꌤ꧀ — Dumadine Ajaran Sinantren Sejagad
Sasampunipun manggihakĂŞn padhang batin, Sang Sesepuh mboten lajeng maringi piwulang dhateng warga. Panjenenganipun meneng sekawan dasa dinten, ngraos, lan njlentrehaken kanthi batin ingkang bening.
Nalika wonten tiyang tandang nyuwun pitulung — amargi sambekala gesang — Sang Sesepuh namung ngendika:
> “Linggih. Rasakna napasmu. Enggal enggal urip bali tentrem.”
Tiyang punika wangsul kaliyan rasa:
langkung meneng,
langkung terang,
langkung saged nyawang urip.
Saking ngrasa menika, tiyang-tiyang sanès wiwit rawuh.
Piwulangipun lajeng dipun tata dados telu tahap laku:
1. Pambuka Jagad
2. Pangadep Jagad
3. Panutup Jagad
Lan Sinantren Gumelar Ing Jagad lajeng dados jeneng jalur piwulang punika.
ꌢꦺꦴꌤ꧀ęŚ ꦼꌍꦶ — Sifat lan Sipating Nantren jagad
Sang Sesepuh dipun gambarakĂŞn minangka tiyang:
andhap asor,
tansah tebih saking kamulyan,
lan mboten purun misuwur.
Panjenenganipun ngendika:
> “Aku iki dudu guru, dudu panggedhe.
Aku mung kanca ing dalan rasa.”
Tiyang ingkang rawuh mboten nate dipun utus ngetutaken doktrin, nanging dipun tuntun supados nemu dhirinipun piyambak.
ꌎꌍꦶꌹꌤ꧀ — Warisan Batinipun
Sanadyan nama sejatinipun boten dipun sumebaraken, nanging:
ajaranipun,
laku menengipun,
lan tetembungan lembutipun
tetilak wonten ing saben pamudharan Sinantren.
Warisan paling ageng saking Sang Sesepuh yaiku pituduh supados manungsa ĂŠling lan wening, saĂŠngga saged:
ngurangi tekanan urip,
nambani rasa lara,
lan manggihakĂŞn tentrem sajati.